IMG 3554 2  IMG 6019 filtered  Obraz 185  Obraz 133

        

Zarzadzanie sekcją rozrodu – optymalizacja produkcji prosiąt, wskaźnik p/s/w

Autor: Lek. wet Paweł Wróbel, 17 lutego 2017
Specjalista Chorób Trzody Chlewnej i Rozrodu Zwierząt

Rozważając optymalizację produkcji prosiąt poprzez zwiększenie ilości urodzonych prosiąt od maciory w ciągu roku (wskaźnik p/s/w- piglets per sow per year) praktycznie każdy hodowca uzna że najprostszym sposobem aby osiągnąć poprawę tego parametru produkcyjnego jest zakup wysokoplennej genetyki. Bez wątpienia posiadanie zwierząt o wysokim potencjale produkcyjnym jest konieczne do uzyskania określonych wyników, natomiast nieumiejętne zarządzanie takimi potencjalnie wysokowydajnymi zwierzętami , może paradoksalnie rodzić poważne problemy a nawet generować straty ekonomiczne.

Każda ferma trzody chlewnej musi kontrolować wiele parametrów i przewidywać wiele potencjalnie niekorzystnych zjawisk mających wpływ na wydajność produkcji fermy, a wśród nich:

Wiek stada oraz zasady brakowania macior
Młode zwierzęta wprowadzane są do stada podstawowego w określonej ilości wynikającej z założeń produkcyjnych danej fermy. W naszych warunkach utrzymujemy zwykle maciory do 9 porodu
( rozpiętość 6-9).Takie założenie produkcyjne generuje konieczność wprowadzania 25-19% loszek do każdej grupy produkcyjnej- tygodniowej, trzytygodniowej itp. Należy jednak podkreślić ,że moment w którym decydujemy się na wybrakowanie zwierząt ze względu na wiek powinien być ustalony na podstawie wyników produkcyjnych poszczególnych grup wiekowych zwierząt stada podstawowego. Za odpowiednią strukturę wiekową stada uznaje się stan gdzie około 20% stada stanowią loszki ,70% porody 2 do porody 7 i 10% porody 7 i powyżej.- zakładając oczywiście odpowiednią
(zwykle malejącą ) ilość zwierząt w poszczególnych grupach wiekowych.

Generalnie przyjmuje się ,że optymalny średni wiek stada powinien być niższy niż 4.

Systematyczne wprowadzanie do stada odpowiedniej ilości loszek hodowlanych zapewnia nam stabilną ilość uzyskiwanych prosiąt od zwierząt stada podstawowego. Same loszki hodowlane natomiast , mogą pochodzić z dwóch głównych źródeł:

Loszki z własnej produkcji
System ten zakłada:

  • utrzymywanie zwykle 10-15% stada podstawowego tylko na potrzeby produkcji loszek do dalszego chowu (własny remont stada matecznego)
  • posiadanie odpowiednich lini lub ras knurów zarodowych lub kupowanie nasienia takich knurów
  • konieczność prowadzenia „fermy w fermie” tj. szczegółowa kontrola kryć do produkcji loszek, tatuowanie i kolczykowanie prosiąt z odpowiednich „loszkowych” miotów, selekcja przyszłych matek itp. Wszystkie te czynności generują dodatkową pracę i wymagają staranności prowadzenia dokumentacji hodowlanej i systematyczności działania. Prowadzenie stada zarodowego w obrębie stada towarowego wymaga również dużego kunsztu, wiedzy i profesjonalizmu ze strony załogi fermy.

Oprócz tych niewątpliwych „utrudnień” związanych z posiadaniem stada zarodowego istnieje kilka bezsprzecznych zalet takiego systemu:

  • loszki pochodzą z naszego własnego podwórka” czyli wiemy lub powinniśmy wiedzieć o nich praktycznie wszystko
  • znamy ich status zdrowotny, choroby które przechorowały leki i preparaty które były stosowane, problemy jakie wystąpiły w trakcie ich chowu itp.
  • znamy ich dokładny wiek, który przydatny jest na przykład do określania optymalnego momentu krycia czy szczepienia profilaktycznego przeciwko niektórym chorobom
  • znamy pochodzenie naszych loszek(ojciec/matka)

System namnażania loszek w obrębie własnego stada zalecałbym głównie dla stad, które borykają się z wieloma specyficznymi problemami zdrowotnymi np. PRRSV europejski jak i amerykański szczep wirusa Mycoplasma hyopneumoniae, dyzenteria itp. jak i/lub dla stad dobrze zorganizowanych produkcyjnie.

Loszki z zakupu
Przyjęcie zasady ,że każdy zakup z zewnątrz jest potencjalnie niebezpieczny dla naszego stada wydaje się być złotą zasadą każdego właściciela fermy matecznej świń.
Ten system pozyskiwania loszek ma również swoje zalety i wady. Z jednej strony zakup z zewnątrz zwalnia nas z obowiązków i problemów związanych z własna produkcją loszek wymienionych poprzednio, z drugiej zaś strony wnosi sporo niewiadomych, potencjalnych zagrożeń jak i konieczności przeprowadzania:
- kwarantanny oraz aklimatyzacji

Oprócz bardzo często spotykanych problemów na etapie remontu stada podstawowego ,również inne praktycznie rutynowo stosowane procedury fermowe, mogą mieć negatywny wpływ na ilość prosiąt pozyskiwanych od macior w ciągu roku.

Indukcją porodów- niestety ta przyczyna organizacyjna rodzenia się martwych prosiąt jest nadal bardzo często spotykana na fermach .Z fizjologicznego punktu widzenia prosięta nie powinny urodzić się przed 110 dniem ciąży. Płuca płodów ulegają bardzo intensywnym zmianom-dojrzewaniu między 95-110 dniem ciąży. Proces dojrzewania płuc jest ukończony w chwili usunięcia płynu płucnego i nabrania pierwszego oddechu po urodzeniu się prosięcia. Z drugiej strony przedwczesny poród zwiększa liczbę prosiąt obarczonych wadą rozkroczności „splay leg”. Większość tj. około 93% wszystkich przypadków zamierania okołoporodowego płodów jest wynikiem przerwania lub skręcenia pępowiny i następowego niedotlenienia płodu. Okres półtrwania tlenu w organizmie świni wynosi tylko około 5 min. Dlatego też prosięta nie mają zbyt wiele czasu na wydostanie się z macicy ,jako żywe, od chwili wystąpienia niedotlenienia. Głównym błędem przy stosowaniu indukcji porodów jest podawanie prostaglandyn zbyt wcześnie tj. przed 111 dniem ciąży. Zbyt wczesne podanie wiąże się z brakiem wiedzy na temat fizjologii rozrodu świń, ale najczęściej jest wynikiem złego zapisywania daty krycia danej maciory lub brakiem prowadzenia rejestrów dotyczących daty krycia. Skrócenie ciąży o 1 dzień poniżej 115 dni może generować spadek masy urodzeniowej prosięcia o około 26 g i co gorsza podwoić wskaźnik śmiertelności prosiąt oraz obniżyć produkcję siary nawet o 40%

Oksytocyna
Pępowina u prosiąt ma około 60-75cm długości, natomiast długość drogi z końca rogu macicy, poprzez szyjkę i pochwę do jej ujścia wynosi nawet 120-180cm.Z tego prostego matematycznego wyliczenia wynika, że macica musi kurczyć się na bieżąco, skracając dystans do ujścia pochwy oraz ,że przedwczesne urywanie się pępowin jest wręcz nagminne i nieuniknione u prosiąt znajdujących się w dalszych odcinkach rogów macicy. Przypuszcza się ,że jest to przyczyna około 20% martwo urodzonych prosiąt w pierwszej 1/3 czasu trwania porodu i aż ponad 50% w końcowej 1/3 trwania akcji porodowej. Chęć do przyśpieszenia akcji porodowej w praktyce terenowej bardzo często prowadzi do: nadużywania i/lub nieumiejętnego podawanie oksytocyny-oksytocyna jest bardzo popularnym hormonem używanym w rozrodzie świń. Niestety brak wiedzy na temat roli oksytocyny w procesach rozrodczych oraz jej niska cena generuje, że wielokrotnie hormon ten jest po prostu nadużywany. Z jednej strony oksytocyna podana w odpowiedniej dawce oraz w odpowiednich odstępach czasu znaczne skraca czas trwania porodu, jednak z drugiej strony zwiększa również ilość prosiąt urodzonych martwo.

Indeks oproszeń
Indeks oproszeń zdeterminowany jest przez 3 główne czynniki:

1. długość ciąży- która jest praktycznie niezmienna i wynosi średnio 115-117 dni- nasz wpływ na długość ciąży jest niewielki

2. długość laktacji- która wg. przepisów powinna trwać minimum 28 dni , czasami skracana jest do 21 dni i wtedy ma wymierny wpływ na indeks oproszeń

3. ilość dni jałowych- nieproduktywnych NPD (Non Productive Day) na ilość, których mają wpływ na:

  • okres od wprowadzenia loszki do jej skutecznego pokrycia
  • długość okresu od odsadzenia do pokrycia (WEI Wean to Estrus Interval), który uzależniony jest głównie od kondycji macior po odsadzeniu. Kondycja macior punktowana jest wg. systemu BCS, gdzie za optymalna po odsadzeniu uznaje się kondycję około 3.
  • okres od pokrycia do powtórki, wybrakowania lub śmierci zwierzęcia, który ma zwykle największy udział w generowaniu jałowych dni na fermie.

Zarządzanie sekcją rozrodu

Posiadanie wysokowydajnego stada podstawowego daje szansę na uzyskanie lepszych wyników produkcyjnych i ekonomicznych na danej fermie. Niestety bardzo często w praktyce terenowej spotyka się sytuacje kiedy pojedyncze parametry -urodzone i/lub odsadzone prosięta /miot -nie przekładają się w sposób proporcjonalny na uzyskiwane wartości tych parametrów w ciągu całego roku produkcyjnego. Dlatego też chęć ujawnienia pełnego potencjału drzemiącego w zwierzętach naszego stada podstawowego , musi być poparta szeroką wiedzą na temat warunków naszej hodowli jak i samej biologii zwierząt.

pobierz prezentację >

Odsłon artykułów:
2025306

Aktualności

Starsze...

Strefy ASF

kliknij na obrazku ↓

Strefy ASFźródło: https://www.wetgiw.gov.pl/asf/mapa/

Ostatnie notowania

kliknij na obrazku ↓
MRiRW wykres
 

Pobierz zasady bioasekuracji

kliknij na obrazku ↓

biosaekuracja okladka