Informacja o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska

Uchwalona przez Sejm ustawa z dnia 13 kwietnia 2012 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw, która wdraża dyrektywę 2010/75/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych, czyli tzw. dyrektywy IED, po rozpatrzeniu poprawek Senatu, wejdzie w życie prawdopodobnie w sierpniu 2014.

Nowe regulacje dotyczą instalacji IPPC i będą miały wpływ na warunki funkcjonowania przedsiębiorstw IPPC w związku z koniecznością dostosowania się do wymagań nowych przepisów. W kontekście nadchodzących zmian prawa jednymi z najistotniejszych kwestii są przygotowanie się do sporządzenia raportów początkowych i wdrożenia konkluzji BAT w przedsiębiorstwie.

1. Raport początkowy

Ustawa przewiduje, że w przypadku instalacji, których eksploatacja obejmować będzie wykorzystywanie, produkcję lub uwalnianie substancji powodujących ryzyko oraz gdy występuje możliwość zanieczyszczenia gleby, ziemi lub wód podziemnych, wniosek o wydanie pozwolenia zintegrowanego powinien zawierać tak zwany raport początkowy. Jest to opracowanie dotyczące stanu zanieczyszczenia terenu zakładu przed rozpoczęciem prowadzenia danej działalności. Konsekwentnie, w przypadku zamiaru zakończenia prowadzonej działalności, operator instalacji będzie zobowiązany do przedłożenia raportu końcowego. Dzięki zebranym danym możliwa będzie ocena zanieczyszczenia spowodowanego w trakcie prowadzonej działalności i zobowiązanie operatora, zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci", do usunięcia szkodliwych substancji.
W przypadku instalacji istniejących (art. 29) obowiązek sporządzenie raportu początkowego powstanie przy pierwszym postępowaniu w przedmiocie zmiany pozwolenia zintegrowanego wszczętym z urzędu przewidzianej w terminie 3 miesięcy od wejścia w życie przepisów wykonawczych do ustawy (art. 28 ust 2). Każda następna zmiana pozwolenia zintegrowanego będzie również wiązała się z koniecznością sporządzenia raportu początkowego.

Z nowej ustawy POŚ wynika (art. 208 ust.4), że raport początkowy powinien zawierać:
informacje na temat działalności prowadzonej na terenie zakładu; 

  • informacje na temat działalności prowadzonych na terenie zakładu w przeszłości, o ile takie informacje są dostępne;
  • nazwy substancji powodujących ryzyko, wykorzystywanych, produkowanych lub uwalnianych przez wymagające pozwolenia zintegrowanego instalacje, położone na terenie zakładu;
  • informacje na temat stanu zanieczyszczenia gleby, ziemi i wód gruntowych na terenie zakładu substancjami powodującymi ryzyko stosowanymi, produkowanymi lub uwalnianymi przez wymagające pozwolenia zintegrowanego instalacje, położone na terenie zakładu, w tym wyniki badań zanieczyszczenia gleby i ziemi tymi substancjami oraz pomiarów zawartości tych substancji w wodach gruntowych, w tym pobierania próbek, wykonanych przez laboratorium.

Ustawa określa wymagania zapewniające ochronę powierzchni ziemi i wód podziemnych oraz sposób i częstotliwość przeprowadzania pomiarów. Wyniki pomiarów będą przedstawiane organom, które dzięki temu w odpowiednim czasie otrzymają informację o stanie środowiska i będą mogły podjąć odpowiednie kroki, jeżeli okaże się, że prowadzona działalność skutkuje powstaniem szkód w środowisku.

Brak raportu początkowego po wejściu w życie tego obowiązku uniemożliwi wydanie pozwolenia zintegrowanego, a co za tym idzie eksploatację instalacji IPPC. Konsekwencje wstrzymania eksploatacji lub opóźnienia w uruchomieniu nowego przedsięwzięcia mogą powodować znaczące straty finansowe dla przedsiębiorstwa.

2. Konkluzje BAT

Ustawa została przyjąta w uzględnieniem dokumentów referencyjnuch BREF, dla których zostaną przyjęte tzw. konkluzje BAT stanowiące wyciąg z BREFu i zawierające najistotniejsze jego elementy. Konkluzje BAT będą przyjmowane w drodze decyzji Komisji Europejskiej, a następnie publikowane we wszystkich językach urzędowych UE i będą wprost obowiązującymi normami prawnymi, a zatem zyskają rangę aktu prawnego obowiązującego we wszystkich krajach wspólnoty. W związku z tym określone w nich wielkości, parametry itp. będą stanowiły obowiązującą normę prawną tj. będą stanowić podstawę do ustalenia warunków pozwolenia zintegrowanego, a wielkości w nich określone nie będą mogły zostać przekroczone. Konkluzje BAT jako decyzja Komisji Europejskiej jest aktem wiążącymi w całości (nie mogą zatem być wykonywane w sposób niekompletny, selektywny, bądź częściowy) i obowiązują bez potrzeby stosowania aktów wykonawczych, a tym samym nie ma konieczności wprowadzania jakichkolwiek dodatkowych regulacji prawnych w tym zakresie tak na poziomie krajowym, jak i europejskim.

Ustawa przewiduje analizę warunków wszystkich pozwoleń zintegrowanych niezwłocznie po publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej konkluzji BAT, lecz nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia publikacji pod kątem dostosowania do wymogów dyrektywy IED (art. 215 POŚ). Hodowcy, którzy nie wyrażą zgody na zmianę w pozwoleniach zintegrowanych i dostosowanie się do wymogów dyrektywy utracą pozwolenia zintegrowane i będą musieli zakończyć prowadzenie działalności. Ustawa określa 4 letni okres dostosowawczy do nowych przepisów od dnia publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej konkluzji BAT dotyczących danej instalacji.

Ustawa nie precyzuje czy wystarczy, że stosowana jest jedna technika BAT czy też można na hodowcę nałożyć wszystkie potencjalne wymienione techniki w danym zakresie. Rolnik powinien wybrać jedną z technik BAT do stosowania i nie powinien zmuszany przez urzędników do stosowania kilku technik jednocześnie.

Harmonogram prac nad konkluzjami BAT (na podstawie informacji uzyskanych z Ministerstwa Środowiska).

  • Biuro IPPC pracuje intensywnie oceniając uwagi przesłane do Draftu nr 2 BREFu IRPP. Według stanu na początek czerwca, udało im się przeanalizować i ocenić 2/3 spośród wszystkich przekazanych uwag;
  • Można więc przypuszczać, że po wakacjach pojawi się obszerna tabela zawierająca stanowisko Biura IPPC odnośnie każdej z uwag. Na tej podstawie zostanie również przygotowany tzw. background paper (BP) zawierający propozycje Konkluzji BAT.
  • Dokument ten będzie podstawą ostatniego spotkania Technicznej Grupy Roboczej (TGR), które jest wstępnie planowane na trzeci kwartał br.
  • Podsumowanie uwag oraz BP po ich publikacji Ministerstwo przekaże do konsultacji.
  • Wychodząc z założenia, że ostatnie posiedzenie TGR odbędzie się np. w listopadzie można pokusić się o stwierdzenie, że w marcu lub kwietniu BREF IRPP byłyby przedłożony pod opinię Forum art. 13 IED a następnie w okolicach czerwca może dojść do głosowania nad Konkluzjami BAT.
  • Jeżeli głosowanie będzie pomyślne to w sierpniu - wrześniu 2015 r., Konkluzje IRPP zostaną opublikowane w dzienniku urzędowym UE.
  • Od tego czasu będzie 4 lata na dostosowanie instalacji do wymagań zawartych w Konkluzjach BAT.

Aktualizowana na bieżąco lista dokumentów referencyjnych BAT dostępna jest w języku angielskim pod adresem: http://eippcb.jrc.ec.europa.eu/reference/BREF/IRPP_D2_082013online.pdf

3. Nieoznaczony czas obowiązywania pozwolenia zintegrowaniego

Art. 188 nowej ustawy określa, że pozwolenia zintegrowane wydawane będą na czas nieoznaczony co nie oznacza braku ich weryfikacji i ewentualnego dostosowania do zmieniających się technologii i warunków prowadzenia działalności.

Art. 216 nowej ustawy przewiduje, że pozwolenia zintegrowane mają być analizowane przez organ wydający pozwolenie co najmniej raz na 5 lat lub jeżeli oddziaływanie instalacji na środowisko zmieniło się w stopniu wskazującym na konieczność zmiany pozwolenia lub jeżeli nastąpiła zmiana w najlepszych dostępnych technikach, pozwalająca na znaczne zmniejszenie wielkości emisji bez powodowania nadmiernych kosztów. W wypadku, gdy analiza wykaże konieczność zmiany pozwolenia zintegrowanego, organ administracji wezwie operatora instalacji do złożenia odpowiedniego wniosku, co pozwoli na zmianę lub wydanie nowego pozwolenia zintegrowanego.

4. Historyczne zanieczyszczenie ziemi i remediacja

Art. 101 wprowadzona nowe regulacje dotyczące zanieczyszczenia powierzchni ziemi, w tym dotyczące historycznego zanieczyszczenia i remediacji. Ustawa nakłada obowiązek na władającego powierzchnią ziemi, na której występuje historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi (zaistniałe przed 30 kwietnia) przeprowadzenie remediacji, chyba że wykaże, że historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi dokonane po dniu objęcia przez niego władania spowodował inny wskazany podmiot.

Przez remediację rozumieć należałoby poddanie powierzchni ziemi działaniom mającym na celu usunięcie lub zmniejszenie ilości, kontrolowanie oraz ograniczanie rozprzestrzeniania się substancji powodujących ryzyko, tak aby teren zanieczyszczony przestał stwarzać zagrożenie dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, z uwzględnieniem obecnego i planowanego w przyszłości sposobu użytkowania terenu. W uzasadnionych przypadkach remediacja mogłaby polegać na naturalnej regeneracji, jeżeli przynosi ona największe korzyści dla środowiska.

5. Pozostałe istotne zmiany:

- wg art. 145 trzeba będzie informować organ właściwy do wydania pozwolenia oraz WIOŚ o zakłóceniach powodujących naruszenie wymagań ochrony środowiska, w tym warunków pozwolenia;

- art. 147a, 175 i 178 precyzuje, że również pobór próbek w ramach pomiarów emisji i imisji powinien być dokonany przez laboratorium akredytowane,

- art. 152 ust. 6 pkt 2 - trzeba będzie dokonać ponownego zgłoszenia instalacji, jeżeli zmiana wprowadzona w instalacji będzie mieć charakter istotnej zmiany;

- art. 183b ust. 1 na wniosek prowadzących oznaczone części instalacji, oznaczone części instalacji można objąć jednym pozwoleniem;

- wg art. 210 wysokość opłaty rejestracyjnej w związku z pozwoleniem zintegrowanym nie będzie mogła przekroczyć 12 000 zł.