IMG 3554 2  IMG 6019 filtered  Obraz 185  Obraz 133

        

Stan prawny funkcjonowania chlewni i nadzoru nad produkcją trzody chlewnej w Polsce

Za MRiRW przypominamy przepisy, na podstawie których odbywa się funkcjonowanie chlewni i nadzór nad produkcją trzody chlewnej w Polsce

Zróżnicowanie wymagań dla gospodarstw w zależności od wielkości produkcji zwierzęcej wynika z przepisów:

  • ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 z późn. zm.),
  • ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 z późn. zm.)
  • ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 625) wraz z aktami wykonawczymi.

Warunki związane z lokalizacją, budową i eksploatacją wszystkich obiektów utrzymujących zwierzęta gospodarskie, w których prowadzona jest produkcja trzody chlewnej, w prawie polskim określają:

  1. ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska,
  2. ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko,
  3. ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290),
  4. ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu,
  5. ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015 r., poz. 199, z późn. zm.),
  6. ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2013 r., poz. 856, z późn. zm.),
  7. ustawa z dnia Il marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2014 r., poz. 1539 z późn. zm.), wraz z aktami wykonawczymi.

Lokalizacja, budowa i eksploatacja gospodarstw utrzymujących zwierzęta gospodarskie regulowana jest przepisami, które nakładają na inwestora obowiązek uzyskania szeregu decyzji i zezwoleń, a także przedstawienia analiz skutków oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia na różnych etapach jego realizacji. Również w trakcie eksploatacji takich obiektów istnieje konieczność przestrzegania przepisów dotyczących korzystania z różnych elementów środowiska takich jak: woda, powietrze, gleba oraz
przepisów weterynaryjnych i dotyczących dobrostanu zwierząt.

Ustalenie lokalizacji nowotworzonych obiektów budowlanych może nastąpić w drodze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub w przypadku jego braku, w drodze decyzji administracyjnej o warunkach zabudowy - ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego uchwalanego przez radę gminy na wniosek wójta, burmistrza albo prezydenta miasta i powszechnie obowiązującym na terenie nim objętym. W przypadku braku ww. planu ustalenie lokalizacji inwestycji następuje poprzez decyzję o warunkach zabudowy, którą wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Otrzymanie takiej decyzji jest konieczne do uzyskania pozwolenia na budowę i tym samym do realizacji inwestycji.

Roboty budowlane (w przypadku obiektu nowego) można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, wydawanej przez właściwego miejscowo starostę. Wskazanym jest, aby ocena oddziaływania na środowisko wykonana w związku z każdą inwestycją dotyczącą utrzymywania zwierząt gospodarskich zawierała wyczerpującą ocenę wpływu tej inwestycji na środowisko przyrodnicze, dobra kultury, krajobraz, a w szczególności na społeczność lokalną, w tym wpływ na zdrowie i warunki życia ludzi oraz zachowania społeczne.

Zgodnie z S 2 ust. 1 pkt 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71) chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie niższej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. W przypadku świń stosuje się następujące współczynniki przeliczania sztuk rzeczywistych na DJP: knury — 0,4, maciory — 0,35, warchlaki 2-4 miesięczne — 0,07, prosięta do 2 miesięcy — 0,02, tuczniki — 0,14. Dla ferm utrzymujących od 210 DJP wymagane jest sporządzenie oceny oddziaływania na środowisko.

Ponadto fermy prowadzące intensywny chów trzody chlewnej posiadające powyżej 2000 miejsc dla tuczników (o wadze powyżej 30 kg) lub 750 miejsc dla loch występują o wydanie pozwolenia zintegrowanego. Wniosek o pozwolenie zintegrowane powinien podkreślać całościowe podejście fermy do ochrony środowiska m. in. przez zastosowanie najlepszych dostępnych technik - BAT (best available techniques). Pozwolenie zintegrowane jest decyzją administracyjną regulującą zasady wprowadzania substancji lub energii, powodujących zanieczyszczenie, do wszystkich komponentów środowiska. Posiadanie pozwolenia zintegrowanego warunkuje w praktyce możliwość prowadzenia tego typu fermy.

Warunki pozwolenia zintegrowanego nie mogą być mniej restrykcyjne niż wynikające z BAT. Jedną z podstawowych zasad zintegrowanego podejścia do ochrony środowiska jest takie ustalenie korzystania ze środowiska, aby w miarę możliwości unikać zmniejszania obciążeń środowiska w jednym komponencie, kosztem obciążenia pozostałych komponentów.

Równocześnie, zgodnie z ustawą o nawozach i nawożeniu dawka nawozu naturalnego, zastosowana w ciągu roku, nie może zawierać więcej niż 170 kg azotu (N) w czystym składniku na I ha użytków rolnych. Takie ograniczenie w stosowaniu nawozów naturalnych powoduje konieczność ograniczenia dopuszczalnej obsady zwierząt. Natomiast zgodnie z przepisami tej ustawy podmioty, które prowadzą chów lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior, a także nabywcy nawozów naturalnych mają obowiązek posiadania zaopiniowanych planów nawożenia. Plan nawożenia opiniowany jest przez okręgowe stacje chemiczno—rolnicze.

Jednocześnie ww. podmioty są zobowiązane zagospodarowywać na użytkach rolnych, których są posiadaczami, co najmniej 70% gnojówki i gnojowicy, pozostałe 30 % mogą sprzedać.

Organami kontroli przestrzegania i stosowania przepisów są:

l) w zakresie ochrony środowiska - Inspekcja Ochrony Środowiska;

2) w zakresie ochrony zdrowia zwierząt oraz dobrostanu zwierząt - Inspekcja Weterynaryjna.

Należy zaznaczyć, że gospodarstwa utrzymujące zwierzęta gospodarskie, w tym fermy świń podlegają regularnym kontrolom zarówno ze strony Inspekcji Ochrony Środowiska, jak i Inspekcji Weterynaryjnej.

W przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości wydawane są zalecenia pokontrolne, a następnie przeprowadzana rekontrola w celu sprawdzenia wykonania powyższych zaleceń przez kontrolowane podmioty. W przypadku stwierdzenia poważnych naruszeń wydaje się decyzję administracyjną nakazującą usunięcie nieprawidłowości.

W pierwszym półroczu 2015 r. pod nadzorem Inspekcji Weterynaryjnej pozostawało 177 ferm, a w drugim półroczu - 174 fermy wielkotowarowe utrzymujące świnie.

Wszystkie wielkotowarowe fermy świń podlegają szczególnie rygorystycznej kontroli ze strony Inspekcji Weterynaryjnej w oparciu o przepisy zawarte w:

  • w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1482),
  • ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt,
  • ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt,
  • rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 kwietnia 2010 r.
    w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 56 poz. 344 z późn. zm.).