IMG 3554 2  IMG 6019 filtered  Obraz 185  Obraz 133

        

Sytuacja dochodowa i opłacalność produkcji w rolnictwie polskim w 2014 roku na tle lat poprzednich

Rachunki Ekonomiczne dla Rolnictwa wskazują na wzrost dochodu z czynników produkcji oraz przedsiębiorcy rolnego w polskim rolnictwie w roku 2013 w porównaniu z rokiem 2012 o około 5%. Wzrost ten był efektem silniejszego wzrostu wartości produkcji rolnictwa od wzrostu zużycia pośredniego. Obserwowane w ostatnich dwóch latach rosnące koszty związane z użyciem kapitału obcego i opłatą pracy najemnej wskazują na kapitałochłonną ścieżkę wzrostu dochodów w polskim rolnictwie. W porównaniu z rolnictwem krajów członkowskich rolnictwo polskie charakteryzuje się wyższą dynamiką wzrostu dochodów, co wskazuje na zawężanie różnic w poziomie dochodów. W porównaniu z rokiem 2005 wartość dochodu w cenach stałych na pełnozatrudnionego w rolnictwie unijnym zwiększyła się o 35%, podczas gdy w rolnictwie polskim o 92%.

Wyniki gospodarstw rolnych objętych Polskim FADN wskazują, że w porównaniu z rokiem 2012 wartość dochodu z rodzinnego gospodarstwa rolnego na osobę pełnozatrudnioną rodziny wzrosła o 1%, podczas gdy dochód na gospodarstwo zmalał, co jest wynikiem zmniejszania nakładów pracy członków rodziny rolnika. W tym kontekście jednym z kluczowych czynników wzrostu dochodów w rolnictwie polskim staje się chłonność pozarolniczych rynków pracy.
Rozpatrując typy produkcyjne gospodarstw w 2013 roku największymi dochodami charakteryzowały się gospodarstwa specjalizujące się w chowie zwierząt ziarnożernych obejmujących gospodarstwa drobiowe (dochód na osobę ponad 2-krotnie wyższy od średniej płacy). Najgorzej pod tym względem wypadały gospodarstwa ukierunkowane na chów zwierząt trawożernych oraz gospodarstwa o mieszanej produkcji roślinnej i zwierzęcej, w których dochód w przeliczeniu na osobę pełnozatrudnioną nieopłaconą był niemal o połowę niższy od średniego rocznego wynagrodzenia netto w gospodarce narodowej. Należy zaznaczyć, że pod względem liczebnym gospodarstw mieszanych było w analizowanym zbiorze najwięcej (prawie 50%), co dla całego analizowanego zbioru gospodarstw przełożyło się na niższą wartość dochodu na osobę (28 575 zł) w stosunku do średniej płacy netto.

W ujęciu regionalnym osiągnięte dochody z gospodarstw rolnych wahały się od ok. 20 tys. zł na gospodarstwo w regionie Małopolska i Pogórze do ponad 60 tys. zł w regionie Pomorze i Mazury, co odpowiada zróżnicowanemu regionalnie potencjałowi gospodarstw rolnych.

Wyniki badań budżetów gospodarstw domowych wskazują, że w latach 2012 i 2013 r. nastąpiła poprawa sytuacji dochodowej rolników względem pozostałych grup gospodarstw. Zmniejszył się dysparytet dochodów rolników w porównaniu ze średnią krajową oraz gospodarstwami pracowników zatrudnionych na stanowiskach nierobotniczych, pracujących na własny rachunek i emerytów. Jednocześnie zwiększyła się przewaga dochodów rolników nad dochodami pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych oraz rencistów.
Analiza kosztów jednostkowych wskazuje na poprawę plonowania podstawowych roślin uprawnych. Nie we wszystkich przypadkach wyższe plony przełożyły się na poprawę dochodów z uwagi na niekorzystne zmiany cen jak to miało miejsce w przypadku jęczmienia.

Szacunek Rachunku Ekonomicznego dla Rolnictwa wskazuje na zmniejszenie o blisko 7% dochodu rolniczego w roku 2014 w relacji do roku 2013. Jest to głównie efekt spadku cen podstawowych produktów rolnych przy wzroście wolumenu produkcji rolniczej. Szacuje się, że mimo zmniejszenia dochodu w roku 2014 wciąż jest on blisko dwukrotnie większy w porównaniu z rokiem 2005.

Podobnie analiza danych produkcyjnych i kosztów jednostkowych wskazuje na poprawę plonowania podstawowych roślin uprawnych, jednak z uwagi na szacowane załamanie cen należy spodziewać się zmniejszenia opłacalności produkcji rolniczej. W przypadku produkcji żywca wołowego i wieprzowego spadek cen był na tyle niekorzystny, że produkcja ta w roku 2014 stała się nieopłacalna.

W przypadku gospodarstw specjalizujących się w produkcji drobiu w zależności od poziomu specjalizacji dochody na członka rodziny rolniczej w roku 2013 kształtowały się na poziomie od 32 do 222 tysięcy złotych. Z kolei przeprowadzone szacunki dla roku 2014 wskazują na zmniejszenie dochodu odpowiednio do 21 – 177 tysięcy złotych.
Szacuje się, że w 2014 pogorszyła się opłacalność produkcji rolniczej głównie z uwagi na spadek cen produktów rolnych.

pobierz całe opracowanie >